FEBREIRO ROSALIANO

Non podemos, e non queremos, deixar rematar este mes sen o noso graíño na celebración do 24 de febrero, día de Rosalía. E xa que estamos no ano en que conmemoramos o centenario do nacemento de Celso Emilio Ferreiro, achegámosvos o poema que a escritora lle inspirou ao de Celanova.

DECIMOS ROSALÍA

Decimos Rosalía
i alcéndese un espello
na noite largacía.

Na noite ensimesmada
cai un orvallo escuro
de auga lenta e calada.

De auga lenta de pranto:
os nosos ollos son fontes
de tanto chorar tanto.

De tanto vao laído,
polas serras e vales
pasa un vento ferido.

Pasa un río entoldado,
que o entoldóu un tempo
de renuncia humildado.

De renuncia está feito
o puñal que levamos
espetado no peito.

Espetado en ringleiras
dos galegos que marchan
prás terras estranxeiras.

Decimos Rosalía
i o corazón da matria
sangra na noite fría.

Outro Celanovés, Curros Enríquez, coetáneo da autora,deixounos o famoso "A Rosalía". 

E coma sempre, na biblioteca tamén atoparedes esta grande escritora do noso Rexurdimento.

XOELIKI, UN CIBERPIRATA BO

Na contraportada lemos:

"Xoeliki é un neno de once anos introvertido e tímido. Xoga aos videoxogos on-line e bota horas chateando na Internet. Pasa moito tempo só porque a nai traballa todo o día e o pai morreu hai uns anos. A vida de Xoeliki é moi rutineira, xira arredor da casa e do colexio (...)"

Pero un día, dinlle que un virus moi perigoso deixará inutilizables todos os ordenadores do colexio se non se atopa un antídoto antes das doce da noite dese día.
Que poderá facer el?
Que hai no paquete sorpresa que recibe?
Quen lle di:
N 30 MIN SPROT N VAR D LADO D TÚA DSA.É URXNT.SON 1 BLLO AMIGO D TEU PAI?

Quen é Xoeliki?
Se queres saber máis deste rapaz e se os ordenadores perderon toda a memoria, ven á biblioteca. Xa temos o libro á túa disposición.

Visita a súa páxina e entra na rede social Tesouros Piratas.
Tamén lles podes escribir aos propios autores do libro: Abraham Carreiro e Maties Segura.

ABERTO

Velaí tedes o cartel.

Xa está aberta a biblioteca e, como vén sendo habitual, non só ofrecerá os seus servizos de empréstito, tamén atoparedes un espazo onde reunirvos e falar sobre libros no clube de lectura;
un espazo onde buscar información na rede para os vosos traballos;
un espazo onde concursar e gañar ou participar;
un espazo onde viaxar coa lectura...,
un espazo onde a nosa lingua tamén é protagonista.

Desde este blogue irémosvos presentando as novidades e as noticias de interese que xiren ao redor do idioma.

Benvidas e benvidos

Vivamos Lois Pereiro

Poderíano escoller como epitafio

Cuspídeme enriba cando pasedes
por diante do lugar no que eu repouse
enviándome unha húmida mensaxe
de vida e de furia necesaria.

Poesía última de amor e enfermidade (1958- 1996)

Sen dúbida, estes versos arelantes de vida son dos que máis navegan pola rede neste maio das Letras.
Para o noso alumnado de 4º da ESO, que os coñecen ben, achegámoslles estoutros cos que Marica Campo lle resposta ao autor monfortino.

A Lois Pereiro, in memoriam

Cuspiríache pétalos, Pereiro,

pombas che cuspiría como salmos,

un río Mao de sombro, serpe ou vea

a baleirarse azul na túa boca.

estrelas incendiadas contra a noite,

Cuspiríache tempo nas pupilas,

raíces de zugar buscando a auga

na transparencia pura dos orballos.

Cuspiríache a furia que nos pides,

a necesaria furia, o fondo abraio,
a mensaxe de vida que reclamas.

Mais ti non vas na sombra, ti non morres,
a luz anda contigo, reverdeces
na vertixe da dor e da terrura,
no alemto dos teus versos, na palabra
que molla o cuspe teu, tan poderoso.

Non cómpre un epitafio, non hai morte,
todo treme no amor do teu recordo,
víbrache enteiro o sangue cando cantas.

Ancorou no teu corpo a eternidade,
o sol que non se apaga aluma o día

en que a vida que foi rotouna nova.

Somos nós quen pedimos que o teu cuspe

siga quentando o mundo, os mil Chiapas,

a loitar polas víctimas de sempre,

que todos somos Marcos deixas dito,

e non se perde voz que quixo tanto.

(23-V-2000)

CABAZAS, CALACÚS...

Este Samaín, as cabazas gañadoras foron:

1º premio para a de Sara Monteiro Romero de 2º ESO-A
2º premio compartido para a Nazaret Borja Romero de 2º ESO-A e Tamara Ramos Carro de 2º ESO-B
3º premio para Yomara Jiménez Romero de 1º ESO-A
Velaí tedes as fotos para ver as cabazas premiadas e tamén as creacións do alumnado de Plástica.

FRANCISCO FERNÁNDEZ DEL RIEGO, SEMPRE VIVO, NA NOSA BIBLIOTECA

Francisco Fernández del Riego naceu en Vilanova de Lourenzá, Lugo en 1913. Estudou Dereito e Filosofía. Foi membro do Seminario de Estudos Galegos, compartiu amizade e inquedanzas galeguistas cos homes de Nós. No pazo de Trasalba, Otero Pedrayo ata tiña un cuarto só para el. Militou no Partido Galeguista durante a república. Logo da Guerra Civil, colaborou cos movementos políticos e culturais da emigración en Bos Arires. Foi un dos fundadores da Editorial Galaxia (1950) xuanto con Ramón Piñeiro e Xaime Couto Illa. Promoveu a inauguración da Biblioteca Penzol, da que foi director, e a revista Grial. Participou na fundación do Partido Socialista Galego. En 1995 doou á dicade de Vigo a súa colección bibliográfica, que constitúe a Bibblioteca-Museo Francisco Fernández del Riego. Foi articulista en distintas publicacións e xornais, asinando co seu propio nome ou baixo pseudónimos como: Salvador Lorenzana, Adrián Solovio, Adrián Soutelo e Cosme Barreiros.
Ante todo, foi escritor.

Membro do Consello da Cultura Galega, membro numerario da Real Academia Galega que chegou a presidir en 1997 (a resposta ao seu discurso de ingreso deulla Ricardo Carvalho Calero). Membro tamén da Asociación Internacional de Críticos Literarios.
Recibiu varios premios, entre eles a Medalla Castelao, o Premio de Creación Cultural da Xunta de Galicia...
Mais ante todo, el era escritor. Xa  cumpridos os 90 escribirá o seu segundo libro de memorias: Camiño andado.

En 2009, ante a pregunta de se habería un terceiro libro de memorias el di:
Xa non, porque escribo moi pouco e dun xeito rarísimo. Eu non podo ver, pero durmo pouco polas noites. Como teño tantos anos e tan boa memoria,vou recordando experiencias e lecturas e pola mañán, cando me levanto, revivo eses recordos e póñome a escribir nunha máquina vella, unha máquina na que coñezo o teclado de memoria, polo oficio. Sen ver, ás veces confundo unha letra do teclado coa veciña e daquela sae unha mestura que nin eu entendo. Lévolle o texto á secretaria na Casa Galega da Cultura para que mo pase ao ordenador, léemo e sobre a marcha fago ás correccións oportunas.
 
En agosto de 2010 decide retirarse da escrita.

Deixemos que sexa o propio autor quen nos fale da súa vida:



Se queredes ler o seu pensamento galeguista, témolo para vós na biblioteca, tamén podedes acceder a fragmentos da súa obra.

Neste vídeo cóntanos: Por que comecei a escribir.


Gozade coa lectura.

UN HOME ÍNTEGRO

Reparade no titular desta nova:

Agustín Fernández Paz non acepta o Premio da Cultura Galega

Se cadra, preguntarédesvos: Como é que un escritor pode rexeitar un premio?

Lede o artigo completo en RADIOFUSIÓN e xulgade vós. E..., por que non? Deixade o voso comentario como o están a facer galegos e galegas comprometidos coa lingua.

Velaí vos vai un petisco para abrirdes boca:  

O escritor Agustín Fernández Paz fixo pública esta tarde a súa decisión de non aceptar o Premio da Cultura Galega concedido pola Xunta de Galicia na categoría das Letras. O literato remítese a un comunicado de Prolingua do pasado 8 de outubro, no que se afirmaba que "nin a actual Xunta nin o seu Presidente, responsables ante a Historia de lexislaren por vez primeira contra a nosa lingua, e polo tanto contra o marco xurídico e fronte ao consenso que posibilitou a súa presenza pública, poden atribuírse agora o papel de benfeitores da cultura galega".

A PRAIA DOS AFOGADOS

A praia dos afogados. Velaiquí o primeiro título dos recomendados polo Departamento de Lingua para este curso 2010-2011.
Polo que vemos, os integrantes do Clube de Lectura xuvenil  xa saben algo deste libro. A eles e mais a vós, sobre todo aos de 4º, animámosvos a que vos adentredes na nosa novela negra a través da primeira obra en que Domingo Villar nos presenta o inspector Leo Caldas: Ollos de auga. Este libro tamén está na biblioteca.

Coma sempre, aquí tedes o voso espazo para opinardes sobre esta lectura.
Deixámosvos dous interrogantes:
O Rubio, suicidio ou asasinato?

Quen é Carlos Oroza?

Gozade coa lectura.

OS ELFOS FALAN GALEGO

E seguimos coas linguas. Acaban de chegarnos á biblioteca os dous primeiros libros da triloxía de James Herbert "Herbie" Brennan, traducidos xa a máis de vinte idiomas.

Este irlandés, xornalista e deseñador de xogos de mesa e programas informáticos, trasládanos a un mundo de fantasía con personaxes completamente verosímiles.

N'O portal dos elfos, o príncipe herdeiro deste reino ten que fuxir ao mundo dos humanos para salvar a vida. O problema xorde cando os seus inimigos sabotan o portal máxico que debía transportar a Pyrgus e non aparece onde el pensaba.

N'O Emperador Púrpura, Pyrgus, o príncipe herdeiro, ocupa o lugar de Emperador cando morre seu pai. Mais este volve do alén e Pyrgus e a princesa HollY Blue deben evitar que o reino caia nas mans dos malvados elfos da noite.

BENVIDAS E BENVIDOS!

En italiano, en gaélico, en francés, en inglés, en chinés, en éuscaro, en vietnamita, en portugués, na nosa lingua, na vosa lingua:

BENVIDAS E BENVIDOS 

un ano máis a este blogue do Departamento de Lingua e mais de  Dinamización da Lingua Galega.

E sobre todo, queremos darlle a nosa máis agarimosa benvida a todo o alumnado que vén por vez primeira ao noso instituto. Tamén botaremos en falta eses mozos e mozas que remataron a súa estadía nestas aulas. E, como non, estrañamos xa a Antonia e a Pilar, profesoras e compañeiras de Biblioteca que de seguro nos lerán desde outros centros.

 Neste blogue atoparedes información sobre os libros de lectura que vos recomendamos para este curso, sobre as novidades que se van fichando para a biblioteca..., sobre as actividades que levemos a cabo desde o Departamento de Dinamización.


Para todos vós, sabedes que aquí tedes o voso espazo para compartirmos lecturas, lingua e amizade.

 BO DÍA!

REGUEIFEANDO

Que treme a nosa literatura popular, que no IES Catabois temos unha canteira de regueifeiras e regueifeiros que dá xenio velos. Mirade xa que carteliño de benvida lles tiñan preparado ao Luís o Caruncho e mais a Josiño da Toxeira.

Queredes unha mostra do que aprendeu o noso alumnado?

Messi levou o balón
meteu tres na portería
acabou vendo o partido
porque foi á enfermería.


Aprenderon a orixe da regueifa, a arte de combinar versos octosílabos con rima asoante nos impares sen ter que chapar ningunha teoría. Aprenderon o importante que é o ritmo que imprime a música. Aprenderon a valorar o seu propio inxenio e capacidades para compoñer. Velaí outra regueifa:

Temos que coidar o idioma
para non o estragar
porque de seguir así
perderemos o falar

Aquí vén o maio... Vós trouxéstesnos o maio

Si, vós, o alumnado de 4º da ESO, un ano máis cubristes de primavera o frío arame.
Dámoslles as grazas tamén a todas e a todos aqueles que nos trouxestes flores e "verde" para o maio do IES Catabois.

O Departamento de Lingua e Literatura déixavos "O Maio" de Curros Enríquez.
E se queredes escoitalo feito canción entrade neste aquí.

Aquí vén o maio

de frores cuberto....

puxéronse á porta

catándome os nenos;

i os puchos furados

pra min estendendo,

pedíronme crocas

dos meus castiñeiros.

Pasai, rapaciños,

calados e quedos;

que o que é polo de hoxe

que darvos non teño.

Eu sónvo-lo probe

do pobo gallego:

pra min non hai maio,

¡pra min sempre é inverno!...

Cando eu me atopare

de dono liberto

i o pan no me quiten

trabucos nin préstemos,

e como’os do abade

frorezan meus eidos,

chegado habrá estonces

o maio que eu quero.

¿Queredes castañas

dos meus castiñeiros?...

Cantádeme un maio

sin bruxas nin demos:

un maio sin segas,

usuras nin preitos,

sin quintas, nin portas,

nin foros, nin cregos.

UXÍO NOVONEYRA Á MOCIDADE. PARA VÓS.

Nesta obra de Xosé Lois García, onde nos achega material documental inédito sobre o poeta do Courel, podedes ler o que Uxío pensa de vós. Velaquí tedes algúns fragmentos:

Despois de tantos facendo as Letras Galegas, quero decir facendo o "Rito das Letras Galegas", seméllame que iste recital da miña obra poética non é tal senón o recital da obra dun poeta antigo ou polo menos doutra época. Tan distante se puxo esta Galicia d'hoxe do mundo actual da mocedade dos meus soños e dos que a soñaron conmigo, dos que a soñaron outra (...).

Por eso vosa é xa toda a responsabilidade do voso futuro. (...)

 Sólo tendes a vosa mocedade. O tesouro perdedizo da vosa mocedade. E a tiberdade de atopar o soño que ninguén vos trasmitiu.  O soño da patria. O soño do home humán, o soño dun futuro certo que algúns non sei onde sacamos. 

Pero eu xa cáseque son sólo memoria e hoxe todo o mais que podo sr é memoria do que foi o meu canto, que reperirei coma se fora de outro (...). Por un poeta que soñou Galicia, que levou Galicia como única cousa...

Por eso quizaves encontraredes estas palabras xa doutro tempo.

Eu mesmo me pasmarei, me sorprenderei, das que foron miñas palabras tanto coma vos. I é que xa non son miñas senón de quen as reciba e as pase a outros. De alguén, que podedes ser vós, se asumides a responsabilidade de Galicia."

Tedes Uxío Novoneyra. Home e terra na exposición da entrada. Pedídenolo en préstamo na biblioteca. 

O TEU DÍA, UXÍO; O NOSO DÍA.

E se queredes escoitar algúns dos seus poemas musicados, non deixedes de clicar aquí

SIGNIFICADO DO DÍA DAS LETRAS PARA UXÍO

Víspera das Letras Galegas 1996

Palabras do Presidente da AELG (Asociación de Escritores en Lingua Galega) Uxío Novoneyra:

"Pero ¿qué siñifican? ¿qué se celebra como Letras Galegas? ... ¿Celébrase acaso a decisión dos escritores en Lingua Galega dendes de fai 150 anos a recuperar a Lingua como tal e como símbolo vivo e como forma da nación galega?

O escritor galego foi o primeiro en descubrir e remarcar a identidade e diferencia do home galego que fundamenta ise feito e dereito de nación. O escritor galego foi en anos difíciles a última resistencia conscente da siñificación da Lingua.

(...) Nós non escollemos unha lingua en peligro. Somos dela profundamente como o somos do planeta. Por eso se destingue ás Letras Galegas como o principal día nacional de Galicia: porque os escritores en Lingua Galega tuveron que asumir e asumiron esa responsabilidade longa.

Certamente a responsabilidade da Lingua é de todos, non só des escritores en Lingua Galega nin dos nacionalistas defensivos ou críticos. (...)

É hora xa de dar un paso máis, un paso decisivo pra normalización da Lingua. Sabemos todos que o proceso normalizador do Galego está estancado. (...)"

Hai 14 anos das palabras do "lobo" (como era coñecido Uxío entre os integrantes do grupo Brais Pinto) e... que actuais semellan! 

SON UXÍO

Velaí tedes o boletín de Uxío Novoneyra.


"Son Uxío" di o seu título.


Sabiades que foi o escritor lugués Ánxel Fole quen comezou a chamarlle Uxío, cando xa era mozo?

E sabiades que o seu apelido é a unión dos dous que se len na súa partida de nacemento?: "Eugenio Novo Neira".

Gozade coa lectura dos seus versos.

UXÍO NOVONEYRA: DO COUREL A COMPOSTELA??

E por que non, D'As Mariñas a Catabois? Sería bo título para o boletín do Día das Letras que axiña ides ter á vosa disposición.

Este ano, o homenaxeado das nosas Letras é Uxío Novoneyra. Xa tedes unha exposición sobre a súa vida e obra colgada no corredor do instituto. Desde este blogue irémonos achegando un pouquiño máis a este autor.

Estarédesvos a preguntar: que ten que ver "o poeta do Courel" con Ferrol e con Betanzos? Pois ben, un dos puntos de unión é que, como xa sabedes os de 3º da ESO, os Departamentos de Lingua Galega do noso instituto e mais o do IES As Mariñas de Betanzos están a realizar un intercambio entre vós (epistolar e cultural). Xunto cos Departamentos de Normalización e mais a axuda das Bibliotecas confeccionaron o boletín das Letras. Pero aínda hai máis nexos de unión que descubriredes nas páxinas sobre Uxío. Arriscádesvos a dicirnos cales son?

Se queredes ir achegándovos á poesía deste bardo do século XX pasádevos pola biblioteca, o universo de Novoneyra agarda as vosas excursións.

FOMOS AO CORRELINGUA!

Efectivamente, este ano todos os primeiros da ESO participastes da festa da Lingua.
Chegamos ao punto de encontro e alí estaban os outros catorce centros de Ferrolterra que ían compartir a xornada connosco.
Comezamos o percorrido e axiña as "Pandereteiras de San Xoán" nos amenizaron a marcha coa súa arte. As xentes do centro de Ferrol saían ás fiestras e ás portas dos comercios para escoitar as vosas compañeiras Antía, Sara, Elia, Iria, Raquel e Rocío.

Logo chegamos á Praza de Armas e aisitimos ás actuacións que para nós tiñan preparadas:

• obra de teatro Zampón, o lambón a cargo da compañía Fanctoches Baj, 
• leitura do manifesto, 
• intervencións dos alcaldes de Ferrol e de Narón, 
• o grupo de música Machina
• e, como non, as pandereteiras de San Xoán. Velaí as tedes en plena actuación.
  Ah!, por certo! Alguén viu a Nerea e a Lois de 1º A na tele? Os da TVG fixéronlles unhas preguntiñas.

Miguel, Laura, María e eu, que vos acompañamos, esperamos que tivésedes unha moi boa mañá.  Lembrade que vós sodes o futuro da Lingua. 

 

O único que queda é o amor

 
A literatura galega está de noraboa. 

Dous dos nosos autores aparecen na lista de honra deste ano do IBBY (International  Board on Books  for Young People, Organización Internacional para o Libro Xuvenil): 

• Ignacio Chao na categoría de tradución con: A noite d'O Risón, de Gonzalo Moure.

• Agustín Fernández Paz con: O único que queda é o amor.  Se non o temos dispoñible, clica e vaite adentrando nos seus relatos.

Ás de bolboreta

Se clicades na imaxe, nas paredes do bar Luzada veredes as cidades polas que Rosa Aneiros nos vai transportar nas súas ás de bolboreta. Se aínda sodes máis sagaces, descubriredes detrás do Luzada un mapamundi onde está Europa, Asia, África... E, se entrades no Luzada e sentades de vagar nunha das súas mesas, de seguro que seredes protagonistas do microuniverso que Patricia sustenta con cafés gorentosos, cañas rebosantes de escuma de mar e tapas recendendo a tolerancia, inquietudes, amor...

O Departamento de Lingua convídavos, e dun xeito especial convida o clube de ectura xuvenil, a un refresco no Luzada, de seguro que vos convertedes en seareiros.